Znaczenie rozgrzewki w sporcie

 

5k0tw70e3rbq970z4yps7vaceczt1shh

Znaczenie rozgrzewki we współczesnym sporcie

 

Rozgrzewka odgrywa w sporcie bardzo ważną rolę i jest nieodłączną częścią każdej jednostki treningowej, a także niezbędnym elementem przygotowawczym, poprzedzającym start w zawodach sportowych. I choć potocznie bardzo często utożsamia się ją tylko z procesem rozgrzewania mięśni, co jest oczywiście prawdą, to obserwowany wzrost ich temperatury jest tylko efektem jej stosowania.
Tak rozumiany termin „rozgrzewki” nie oddaje w pełni istoty bardzo złożonych procesów zachodzących podczas jej wykonywania i czasem bardziej zasadne wydaje się używanie formy zamiennej, na przykład „praca wstępna”.  Nazwa ta, w odróżnieniu od używanego terminu „rozgrzewka”, lepiej określa reakcje przygotowujące organizm sportowca do wysiłku odbywającego się zarówno w warunkach treningowych jak i startowych. W rozważaniach dotyczących wpływu rozgrzewki (pracy wstępnej) na skuteczność wykonywania pracy właściwej (zadanie treningowe, wysiłek na zawodach) nie da się pominąć oczywistego faktu, że jest ona w wielu przypadkach  traktowana niedostatecznie, a w swej konstrukcji bywa niedostosowana do wymagań stawianych przez wysiłek, będąc na przykład zbyt krótką lub mało intensywną. Tymczasem od prawidłowo przeprowadzonej rozgrzewki oczekuje się konkretnego efektu, czyli pełnej gotowości psychomotorycznej i to niezależnie od poziomu sportowego reprezentowanego przez zawodników.
Konsekwencje źle przeprowadzonej rozgrzewki.
Słabo rozgrzany (pobudzony) zawodnik nie może w początkowej fazie wysiłku wykorzystać wytrenowanego potencjału wysiłkowego oraz umiejętności technicznych i taktycznych. Prowadzi to do spadku jakości gry i uzyskiwania gorszych wyników sportowych. Zawodnicy muszą mieć pełną świadomość  tego, jak ważną rolę w strukturze treningu i startu w zawodach spełnia rozgrzewka – niewłaściwe rozgrzanie mięśni bywa przyczyną występowania urazów i kontuzji, a niedostateczne pobudzenie powodem zbyt „anemicznego” wejścia w zawody.
Dlatego bardzo ważne jest pełne zaangażowanie i rzetelne wykonanie ćwiczeń rozgrzewkowych. Niestety pomimo oczywistych i udowodnionych naukowo korzyści jakie przypisuje się rozgrzewce, wciąż obserwuje się powszechną niechęć  i dystans do jej wykonywania, co najprawdopodobniej jest wynikiem złych wzorców z przeszłości, kiedy to formy rozgrzewki były mało atrakcyjne, monotonne i rażące schematyzmem ćwiczeń. Innym powodem jest brak wiedzy i świadomości o jej pozytywnym wpływie na organizm, a w konsekwencji na przebieg treningu i występu w zawodach.

Wpływ rozgrzewki na organizm
Wpływ ćwiczeń rozgrzewających na organizm jest wielopłaszczyznowy i odnosi się do zmian w obrębie aparatu ruchu oraz ośrodkowego układu nerwowego, a podstawowym celem jest przygotowanie i przyspieszenie procesów adaptacyjnych organizmu do osiągnięcia skutecznej dyspozycji wysiłkowej w trakcie treningów lub zawodów sportowych. Mimo tego, że  opracowanie właściwego modelu rozgrzewki pod kątem czasu jej trwania, intensywności oraz przerwy odpoczynkowej wciąż pozostaje głównym nurtem badań w tym zakresie, to z fizjologicznego punktu widzenia dobrze przeprowadzona rozgrzewka powinna:
  • przestroić czynności fizjologiczne z poziomu spoczynkowego na wysiłkowy w zakresie mechanizmów zaopatrzenia tlenowego, termoregulacji, zapotrzebowania energetycznego, gospodarki wodno-elektrolitowej oraz gruczołów wydzielania wewnętrznego;
  • przetorować drogi nerwowe, biorące udział w przewodzeniu impulsów nerwowych;
  • doprowadzić do optymalnego pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego i osiągnięcia progu psychomotorycznego zmęczenia;
  • przygotować cały aparat ruchu, mięśnie, więzadła i stawy do prawidłowego wykonania czynności motorycznych;
  • poprawić koordynację ruchową, zwiększyć czucie sprzętu sportowego, którego używa sportowiec,
  • obniżyć ryzyko wystąpienia urazów i kontuzji w czasie treningów i zawodów;
  • poprawić nastawienie psychiczne zawodnika do realizacji zadań techniczno taktycznych;
  • modyfikować i regulować emocjonalne stany przedstartowe.
Występujące pod wpływem rozgrzewki (pracy wstępnej) zmiany adaptacyjne organizmu pozwalają na większe wykorzystanie potencjału energetycznego i psychomotorycznego w warunkach wykonywania różnorodnych wysiłków fizycznych. Powyższe informacje dotyczące zagadnień rozgrzewki przyjmują charakter zasad uniwersalnych, nie odnoszących się do konkretnej dyscypliny sportu, czy występującej w jej obrębie konkurencji. Chodzi raczej o podkreślenie znaczenia rozgrzewki w toku struktury jednostki treningowej oraz konieczności jej wykonywania dla uzyskania korzystnych zmian adaptacyjnych organizmu. Z drugiej strony odrębną  rzeczą nadal pozostaje wypracowanie skutecznego modelu rozgrzewkowego dla konkretnego zawodnika lub drużyny. Odpowiedzialność za włączenie prawidłowego sposobu rozgrzewki spoczywa na trenerze i samych sportowcach, od których wymaga się odpowiedzialnego postępowania, a tym samym poważnego traktowania ćwiczeń rozgrzewkowych. Natomiast samo wypracowanie najlepiej pasującego i sprawdzającego się w sportowej praktyce modelu rozgrzewki, dodajmy, że wcale nie łatwe, jest efektem praktycznych prób jej budowania na przestrzeni wielu lat i zawsze ze świadomością korzyści w obrębie oczekiwanych zmian adaptacyjnych oraz w zapobieganiu urazom i kontuzjom.

 

 Polecana literatura do lekcji

Rozgrzewka. Podstawy fizjologiczne i zastosowanie praktyczne. Jan Chmura, Wydawnictwo Lekarskie PZWL

Autor lekcji Dariusz Błachnio Biuro Komisji do Zwalczania Dopingu w Sporcie

Komentowanie wyłączone.